
[ — back to ENGLISH VERSION — ]
Pirmi natong madunggan sa kasagarang wali na ang gingharian sa Dios naa sa sulod sa atong mga kasingkasing. Naa ni sa sulod kay espirituhanon ang gingharian sa Dios, ug mao kini ang gipasabot sa Luke 17:20-21.
Lucas 17:20-21 (Ang Bag-ong Maayong Balita)
20 May mga Pariseo nga nangutana kang Jesus kon kanus-a maghari ang Dios. Mitubag siya, “Ang paghari sa Dios dili butang nga inyong makita.
21 Walay makaingon, ‘Ania ra!’ o, ‘Atua ra!’ kay ang paghari sa Dios anaa sa sulod ninyo.”
Lucas 17:20-21 (King James Version)
20 And when he was demanded of the Pharisees, when the kingdom of God should come, he answered them and said, The kingdom of God cometh not with observation:
21 Neither shall they say, Lo here! or, lo there! for, behold, the kingdom of God is within you.
Kasagaran sa mga Kristiyano nidawat na sa pagtuo na ang gingharian sa Dios dili ni usa ka teritoryo nga makit-an sa mata kundi pagmando kini sa Dios sa atong mga kinabuhi. Apan aduna gihapoy pipila nga tigpasiugda nga wala makauyon nining pagtuo.
Samtang masabtan ang pagpamugos nga espirituhanon ang gingharian sa Dios kay nakasuwat kini nga “sulod ninyo” o “within you” matud pa sa ANG BAG-ONG MAAYONG BALITA (ABMB) biblia ug sa KING JAMES VERSION (KJV) bible, makatingad-an gayud nga ang kasagaran sa mga bag-ong biblia karon wala muoyon sa paghubad sa ABMB ug KJV. Imbis “sulod ninyo” o “within you” ang ilang isulat, ang hubad hinuon nila kay “taliwala ninyo” o kung sa Ingles pa — “among you” o “in your midst”.
Para dali ra makit-an ang kalahian sa mga biblia, gilista sa ubos ang mga nakalain-laing bersiyon nga gipundok sumala sa ilang paghubad sa Luke 17:21:
Mga bersiyon sa biblia nga nagsulat “sulod ninyo” o “within you”
- Ang Bag-ong Maayong Balita (ABMB) … ang paghari sa Dios anaa sa sulod ninyo.
- King James Version (KJV) … the kingdom of God is within you.
- New King James Version (NKJV) … the kingdom of God is within you.
- American Standard Version (ASV) … the kingdom of God is within you.
Mga bersiyon sa biblia nga nagsulat “taliwala ninyo” o “among you” o “in your midst”
- Ang Biblia (AB) … ang gingharian sa Dios anaa sa taliwala ninyo.
- Christian Standard Bible (CSB) … the kingdom of God is in your midst.
- English Standard Version (ESV) … the kingdom of God is in the midst of you.
- Holman Christian Standard Bible (HCSB) … the kingdom of God is among you.
- International Standard Version (ISV) … the kingdom of God is among you.
- Lexham English Bible (LEB) … the kingdom of God is in your midst.
- New English Translation (NET) … the kingdom of God is in your midst.
- New International Version (NIV) … the kingdom of God is in your midst.
- New Living Translation (NLT)… the Kingdom of God is already among you.
Bisan ug murag diyot ang kalahian sa paghubad sa Luke 17:21, mahinungdanon gihapon mahibaw-an kung asang dapit nabutang ang gingharian sa Dios. Kung ang bersiyon sa biblia nagaingon “sulod ninyo”, naa sa atong kasingkasing ang gingharian. Kung ang bersiyon sa biblia nagaingon “taliwala ninyo”, wala sa atong kasingkasing ang gingharian sa Dios.
Kung mahinungdanon diay kung asang dapit nabutang ang gingharian sa Dios, unsang bersiyon sa biblia ang nakasakto sa paghubad?
Para mahibal-an ang saktong dapit kung diin nabutang ang gingharian matud sa Luke 17:21, kinahanglan pud nato tan-awon ang mga kamatuuran sa biblia nga naghisgot bahin sa gingharian sa Dios:
- Usa kini ka panalundon.
- Kini gilangkoban sa katawhan.
- Naa pa kini sa langit.
- Manaog kini diri sa yuta.
PANALUNDON. Ato ning ipanunod ang gingharian sa Dios (Matthew 25:34; 1 Corinthians 6:9-10). Kay usa kini ka panulundon, nakatag-iya ta niini apan wala pa sa atoa kini. Maangkon ra nato kini adto ngadto sa adlaw sa pagkabanhaw nga mangausab ta gikan sa madunot padung sa dili madunot (1 Corinthians 15:50, 1 Corinthians 15:42). Kung wala pa nato ang gingharian sa Dios kay kini usa ka panalundon, naa diay kini sulod sa atong mga kasingkasing?
Mateo 25:34 (Ang Biblia)
Unya ang Hari moingon kanila nga diha sa iyang tuo, ‘Duol ngari, kamong mga dinayeg sa akong Amahan, dawata ninyo ang gingharian nga gitagana alang kaninyo sukad pa sa pagkatukod sa kalibotan.
1 Corinto 6:9-10 (Ang Biblia)
9 Wala ba kamo masayod nga ang mga tawong dili matarong dili makapanunod sa gingharian sa Dios? Ayaw kamo pagpalimbong; walay mga makihilawason o mga tigsimba ug mga diosdios o mga mananapaw o mga makig-unay ug isigkalalaki
10 o mga kawatan o mga hakog o mga palahubog o mga tigpasipala o mga tulisan nga makapanunod sa gingharian sa Dios.
1 Corinto 15:50 (Ang Biblia)
Ug kini akong isulti, mga igsoon, nga ang unod ug dugo dili makapanunod sa gingharian sa Dios, o ang madunot dili makapanunod sa mga walay pagkadunot.
1 Corinto 15:42 (Ang Biblia)
Ingon usab niana ang pagkabanhaw sa mga patay. Ang gipugas madunot ra apan ang mabanhaw dili madunot.
KATAWHAN. Ang mga magtutuo maoy molangkob sa gingharian sa Dios – na usa ka gingharian sa mga pari (Revelation 1:6, 5:10). Usa kini ka saad nga gihimo niato pang panahon ni Moises (Exodus 19:5-6). Kita ang himuon nga mga pari samtang ang atong Ginoong Jesu-Cristo mao ang labawng pangulong pari (Hebrew 4:14, 10:21). Kung kita ang molangkob sa gingharian sa Dios, unsaon kini pagkabutang sulod sa atong mga kasingkasing?
Pinadayag 1:6 (Ang Biblia)
ug naghimo kanato nga usa ka gingharian, mga pari ngadto sa iyang Dios ug Amahan, iya ang himaya ug ang paggahom hangtod sa kahangtoran. Amen.
Pinadayag 5:10 (Ang Biblia)
ug gihimo nimo sila nga usa ka gingharian ug mga pari ngadto sa atong Dios, ug sila maghari sa yuta.”
Exodo 19:5-6 (Ang Biblia)
5 Busa karon, kon magtuman kamo sa akong tingog ug magsubay sa akong kasabotan kaninyo, kamo mahimo nga akong kaugalingong bahandi taliwala sa tanang katawhan kay ang tibuok kalibotan akoa man.
6 Ug alang kanako kamo mahimo nga usa ka gingharian sa mga pari, ug usa ka balaan nga nasod. Kini mao ang mga pulong nga imong isulti sa mga anak sa Israel.”
Hebreohanon 4:14 (Ang Biblia)
Kay aduna man kitay dako nga labawng pangulong pari nga nakalatas sa kalangitan, si Jesus, ang Anak sa Dios, huptan nato pag-ayo ang atong pagtuo.
Hebreohanan 10:21 (Ang Biblia)
ug kay kita aduna may bantogang pari nga nagdumala sa balay sa Dios,
LANGIT. Ang usa ka gingharian adunay mga lungsuranon o kaugalingong mga tawo. Kay mga miyembro man kita sa gingharian sa Dios, giingon ni Pablo nga kita kay mga lungsuranon sa langit (Philippians 3:20) tungod kay ang gingharian sa Dios atua pa sa langit. Kung ang gingharian sa Dios naa sa atong mga kasingkasing, muingon unta si Pablo nga kita mga “lungsuranon sa atong kasingkasing”. Unsaon man pagkabutang sa gingharian sa Dios sulod sa atong mga kasingkasing kung kini naa pa diay didto sa langit?
Filipos 3:20 (Ang Biblia)
Apan kita mga lumulupyo sa langit, ug gikan niini atong gipaabot ang Manluluwas, ang Ginoong Jesu-Cristo.
YUTA. Matud pa ni Jesus-Cristo niatong katapusan niya nga panihapon kuyog ang mga disipulo, moabot pa ang gingharian sa Dios (Luke 22:18). Nag-ampo pud siya sa niatong bantog nga pag-ampo sa Ginoo na ang gingharian sa Dios moabot na diri sa yuta gikan sa langit (Matthew 6:10). Ang pagkanaog sa gingharian mahimo kining katumanan sa Revelation 5:10. Kung kini paabotay pa diay, unsaon pagkabutang sa gingharian sa Dios sulod sa atong mga kasingkasing?
Lucas 22:18 (Ang Biblia)
kay sultihan ko kamo nga sukad karon dili na ako moinom sa gikan sa bunga sa paras hangtod nga moabot ang gingharian sa Dios.”
Mateo 6:10 (Ang Biblia)
Moabot unta ang imong gingharian, matuman unta ang imong kabubut-on dinhi sa yuta maingon sa langit.
Pinadayag 5:10 (Ang Biblia)
ug gihimo nimo sila nga usa ka gingharian ug mga pari ngadto sa atong Dios, ug sila maghari sa yuta.”
Uyon sa upat ka mga kamatuoran sa biblia nga nasulat sa ibabaw, kadudahan ang hubad sa mga biblia nga nagsulat ug “ang gingharian sa Dios anaa sa sulod ninyo”. Ang sayop sa paghubad tungod kini sa Griyegong pulong nga “entos“. Ang Griyegong pulong nga “entos” kay mahimo man gud mahubad nga “sulod” o “taliwala”. And kalisud sa pagpili sa husto nga hubad maoy nagdala sa kalainlaing pagpahayag sa Luke 17:21:
… ang gingharian sa Dios anaa sa sulod (entos) ninyo.
… ang gingharian sa Dios anaa sa taliwala (entos) ninyo.
Aron mahibal-an kung unsang pulong sa Ingles ang saktong hubad, kinahanglan tukion ang matag bahin sa Luke 19:20-21 ug lohikal nga idugtong ngadto sa mga kamatuoran sa biblia. Ug mabasa sa ubos ang listahan sa mga pagtuki:
- Ang gingharian sa Dios dili alang sa mga dili matarung (1 Corinthians 6:9-10).
- Ang mga Pariseo kay dili matarung nga mga tawo (Matthew 5:20, Luke 12:1).
- Ang mga Pariseo ang gikahinabi ni Jesus bahin sa gingharian sa Dios (Luke 17:20).
- Tungod kay dili sila matarung, ang mga Pariseo dili makabaton sa gingharian sa Dios. Bisan kung giisip nato nga ang gingharian sa Dios mao ang pagmando sa Dios, dili gihapon mahimo nga kini naa sa sulod kanila kay tungod sa ilang pagkadautan.
- Kung ang gingharian sa Dios wala sa “sulud” sa mga Pariseo, mahulog nga ang sakto nga paghubad sa Griyego nga “entos” kay naa sa ilang “taliwala”.
1 Corinto 6:9-10 (Ang Biblia)
9 Wala ba kamo masayod nga ang mga tawong dili matarong dili makapanunod sa gingharian sa Dios? Ayaw kamo pagpalimbong; walay mga makihilawason o mga tigsimba ug mga diosdios o mga mananapaw o mga makig-unay ug isigkalalaki
10 o mga kawatan o mga hakog o mga palahubog o mga tigpasipala o mga tulisan nga makapanunod sa gingharian sa Dios.
Mateo 5:20 (Ang Biblia)
Kay sultihan ko kamo, kon ang inyong pagkamatarong dili molabaw sa ila sa mga eskriba ug sa mga Pariseo, dili gayod kamo makasulod sa gingharian sa langit.
Lucas 12:1 (Ang Biblia)
Sa maong higayon, sa nagkatigom ang linibo sa mga panon sa katawhan nga tungod niana nagkatinumbanay sila, si Jesus misugod sa pagsulti ngadto una sa iyang mga tinun-an, “Pagbantay kamo sa patubo sa pan sa mga Pariseo nga mao ang pagpakaaron-ingnon.
Lucas 17:20 (Ang Biblia)
Sa gipangutana siya sa mga Pariseo kon kanus-a moabot ang gingharian sa Dios, siya mitubag ug miingon kanila, “Ang gingharian sa Dios dili moabot nga inubanan sa mga ilhanan nga makita.
Kay nahusay na nato na ang gingharian sa Dios nga wala diay sa “sulud” sa mga Pariseo kundi naa sa ilahang “taliwala”, unsaon kaha kini pagkahitabo kung ang gingharian sa Dios naa pa man sa langit?
Tinuog gayud nga ang gingharian sa Dios naa sa “taliwala” sa mga Pariseo kay ang gipasabot ni Jesus mao ang iyang kaugalingon. Si Jesus dili ang gingharian sa Dios apan siya ang tinugyanan o representante sa gingharian kay tungod siya mismo ang Hari niini (John 18:36-37). Sama sa usa ka ambahador nga maoy opisyal nga ilhanan sa nasud nga nagpadala kaniya, ingon usab si Jesus nga maoy ilhanan sa gingharian sa Dios.
Juan 18:36-37 (Ang Biblia)
36 Si Jesus mitubag, “Ang akong gingharian dili gikan niining kalibotana. Kon ang akong gingharian gikan pa niining kalibotana, makig-away unta ang akong mga alagad aron dili ako ikatugyan ngadto sa mga Judio. Apan ang akong gingharian dili gikan niining kalibotana.”
37 Ug si Pilato miingon kaniya, “Busa ikaw hari diay?” Si Jesus mitubag kaniya, “Ikaw nagsulti nga ako hari. Ug alang niini ako natawo, ug alang niini ako mianhi sa kalibotan aron sa pagpadayag sa kamatuoran. Ang tanan nga iya sa kamatuoran namati sa akong tingog.”
Pag-ingon ni Jesus nga ang gingharian sa Dios dili moabot nga inubanan sa mga ilhanan nga makita (Luke 17:20), wala siya maghisgot bahin sa usa ka espirituhanon nga gingharian. Ang gipasabot ni Jesus mao ang pagpaabot sa mga Pariseo nga abi nila muabot ang gingharian sa Dios nga magarbohon o sa usa ka matahum nga pasundayag.
Lucas 17:20 (Ang Biblia)
Sa gipangutana siya sa mga Pariseo kon kanus-a moabot ang gingharian sa Dios, siya mitubag ug miingon kanila, “Ang gingharian sa Dios dili moabot nga inubanan sa mga ilhanan nga makita.
Bisag nagrepresentar si Jesus o maoy tinugyanan sa gingharian sa Dios, niabot siya sa mapaubsanon nga paagi – natawo sa pasongan imbis sa halangdon nga palasyo (Luke 2:7), ug nisulod sa Jerusalem sakay sa usa ka asno imbis sa usa ka matahum nga kabayo (John 12:12-15). Bisan mapaubsanon ang iyang pag-abot, ang gingharian sa Dios nagpahibalo sa mga tawo pinaagi sa gahum nga gipakita ni Jesus (Luke 11:20).
Lucas 2:7 (Ang Biblia)
Ug nanganak siya sa iyang panganay nga usa ka lalaki ug iya kining giputos sa mga bakbak ug gipahigda sa pasongan kay wala na may dapit alang kanila sa balay nga abotanan.
Juan 12:12-15 (Ang Biblia)
12 Sa pagkasunod nga adlaw, ang dakong panon sa katawhan nga nangabot alang sa kasaulogan nakadungog nga si Jesus moabot sa Jerusalem.
13 Busa nanguha sila ug mga palwa sa palmera ug nangadto sila aron sa pagsugat kaniya ug naninggit, “Hosanna! Dalaygon ang mianhi sa ngalan sa Ginoo, ang Hari sa Israel!”
14 Ug si Jesus nakakaplag ug usa ka nating asno ug siya mikabayo niini, sumala sa nasulat,
15 “Ayaw kahadlok, babaye nga anak sa Zion; tan-awa, mianhi ang imong hari, nga nagkabayo sa nati sa asno!”
Lucas 11:20 (Ang Biblia)
Apan kon pinaagi man sa tudlo sa Dios ako nagpagula sa mga demonyo, ang gingharian sa Dios miabot na diha kaninyo.
As it is now clear that the kingdom of God was not “within” the Pharisees but was “among” or in the “midst” of them, the coming of the kingdom through Jesus Christ can also be described as two fullness of times:
Karong nga atong nang natin-aw na ang gingharian sa Dios wala “sa sulod” sa mga Pariseo apan naa sa ilang “taliwala”, ang pag-abut sa gingharian pinaagi kang Jesu-Cristo mahulagway pud nato nga duha ka tukma nga panahon:
- Ang unang “tukma nga panahon” (Galatians 4:4). Kini ang pagsugod sa pag-abot sa gingharian sa Dios.
- Ang ikaduhang “tukma nga panahon”(Ephesians 1:10). Kini ang mahimong katapusan nga yugto.
Galacia 4:4 (Ang Biblia)
Apan sa pag-abot na sa tukma nga panahon, ang Dios mipadala sa iyang Anak nga natawo pinaagi sa usa ka babaye, natawo ilalom sa Balaod,
Efeso 1:10 (Ang Biblia)
ingon nga usa ka laraw nga tumanon inig-abot sa tukma nga panahon, sa paghiusa sa tanang mga butang diha kaniya, mga butang sa langit ug mga butang dinhi sa yuta.